ورزش های زورخانه ای میراث معنوی ایرانیان

استاد دكتر جابر عناصري: حماسه خواني در ورزش زورخانه

دوره حكمت گويي و حماسه خواني و آشنايي با مفاهيم علمي پايه در ورزش زورخانه

در كف عشق هر آن نامه كه دلخواه بود زينتش نام خوش حضرت الله بود

من چه در پاي تو ريزم كه از آن تو بود سر نه چيزي است كه شايسته پاي تو بود

عرض سلام دارم به يلان و پهلوانان و ميران و دلاوران و آشنايان با حرمخانه صدف نشان فرهنگ ايران و شاكرم خدا را كه در همين جلسه چشم در چشم بعضي از مرشدان محترم دارم كه بارها به من اذن دادند در جوانمردخانه شان حاضر باشم.

هم خاك گود مقدس را طوطياي چشم خودم سازم و هم براي دانشجويان عزيزم و گلپاد و گلچرخ و گل واژه و گل ريزان از زنگ، از ضرب، از مرشد، از صلوات و از ارشاد از نوچه و نوخواسته و يكه سوار همه اين مسائل صحبت كنيم و من امروزه از شماها رخصت مي طلبم...

ادامه مطلب

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 13:50 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

Iran’s Neighbors Open Zurkhanehs

Tehran, 22 November 2005 (CHN) – Zurkhanehs, gymnasiums for the ancient traditional sport of Zurkhaneh, are being opened in Iraq, Kyrgyzstan, and Afghanistan.

Following the collapse of Saddam Hussein’s regime in Iraq, once again the ancient Zurkhanehs are opening in Karbala, Kazemein, and Basra cities.

“About 15 months ago, Iraqis’ Zurkhanehs reopened and those who are interested in the traditional sport have been attracted to them,” Abdolkarim Albasri, Iraq’s sport director and head of Zurkhaneh federation in Iraq told CHN.

Abdolkarim Albasri accompanied his team in the first international festival of Zurkhaneh sports in Mashhad city, Iran. Based on a large painting dating to 4000 years ago showing two men wearing special Zurkhaneh clothing wrestling and a piece of stone with a similar picture, he believes the ancient sport to date back to some 4000 years ago in Iraq.

ادامه مطلب

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:57 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

Zurkhaneh, reminder of legendary times

TEHRAN, Sept. 22 (MNA) -- Walking in the crowded old bazaar of Tehran, one can trace the footprints of heroes which still remain on the ground here and there. The sound of their footsteps still echoes in the hustle and bustle of the capital in every corner of the old quarter if one pauses for a short time to listen.

The Zurkhaneh, the Iranian traditional sports club where heroes used to practice, was home to many heroes in olden times.

ادامه مطلب

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:52 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

Zurkhaneh, Venue of Physical and Ethical Training

Iranians were the first nation in the world that attached great importance to their health, burly figure, and strength; they carried out body building exercises and trained their offspring to practice them.

Herodotus, the Greek historian says: “Iranians develop three habits in their five to twenty-year-old children, i.e. horse riding, archery, and truthfulness.” Spiritual and physical education has a long history starting from Medes to Achamenid era; the education system was so unique that there was no corresponding system throughout the eastern countries of that time.

ادامه مطلب

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:48 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

NIAYESH, PRAYING

The traditional exercises in Zurkhaneh start with prayers said by the Murshed and come to an end with the utterance of the word “Amen” by the sportsmen and the attendants. The words used in prayers describe the special mentality, attitudes and beliefs of the sportsmen.

They join the Murshed and pray for the glory of the country and the health and happiness of its leader, respectability and endeannent of the sportsmen and the elders of the Zurkhaneh; God’s grace for the stray and erroneous so that they may turn to the path of righteousness; the powerful so that they may give help to the weak and the needy; the people beset by difficulties so that their problems may be solved; enhancement of fairness and good conduct among mankind and leave the pit in an organized manner.

www.zurkhaneh.com

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:46 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

Koshti Gereftan,HEROIC WRESTLING

Sometimes after “Kabbadeh Zadan”, athletes try to execute “Heroic Wrestling” techniques, which is the most fundamental part of the Zurkhaneh training and is a perfect athletic exercise dating hack to ancient times.

When wrestling; two opposing athletes exchange many wrestling techniques, some of which are offensive, others defensive and stilt others counter offensive.

Wrestling was so important in the past that every Now-Rooz (New day; the first day of the Iraman year) the fmal wrestling contest was carried out in the presence of the king in order that the champion of the capital could be selected.

There are various styles of heroic wrestling in Iran, including Kurdish, Turkeman, Guilaki, Tribal, and Traditional.

In the sports literature of the past, there are over two hundred expressions and technical words that designate various wrestling techniques. In the past, wrestlmg exercises and contests were held in the Zurkhaneh pit, but today it is often held on the wrestlmg mats.

Objectives: To improve moral & ethical behavior. To improve performance. To improve the physical & mental abilities.
www.zurkhaneh.com

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:45 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

KABBADEH ZADAN,PULLING KABBADEH

Kabbadeh is an iron device made in the shape of a bow, weighting between 7 and 10 kilograms. For skillful athletes in team events, it is 16 kilograms, measuring from one to one and a half meters in length.

In place of the string, a rather big chain is fixed to the iron bar. When the athlete pulls the Kabbadeh from right to left above his head, the chains hnk against each other and against the iron bar, making a pleasant sound.

To use the Kabhadeh, the athlete holds the iron bar in his right hand, and the chain in his left hand. After kissing it, he goes on to move it from right to left and vice-versa. With the right ann stretched towards the right, the left fore-ann (with the arm bent) should form a horizontal line above the head of the athlete.

The reverse combination should be restored when the left hand is stretched towards the left. These movements are accompanied by the drum-beat and counting of the Murshed.

Objectives of “Kabbadch Zadan”: To improve moral & ethical behavior. To strengthen the Shoulder girdle muscles, Triceps, Biceps, Trapezus, obliques abdominous & Gluteouse mediouse & muumouse.
www.zurkhaneh.com

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:37 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

CHARKH ZADAN,WHIRLING

Whirlmg, a particular movement in the Zurkhaneh exercises, is one of the most graceflul and varied actions, having different styles with different stunts. To begin whirling, the athletes stand in a circle with their backs to the wall of the pit.

The youngest of all moves to the middle and starts turning, first rather slowly and then as fast as he can. Beside him, the second youngest engages in whirhng and then each of the athletes takes his turn, until the oldest brings to an end this particular round of action.

While turning, the athlete stretches his anns right and left so that they form a straight line with his chest and shoulders in the middle. Accompanied by the sounds of chanting and drum-beating, the athletes whirl either in one spot, or, around the pit m different cycles.

Every athlete has his own style of turning which takes shape m accordance with the drum-beat It is of interest to know that the athletes, after whirling for as long as fifteen minutes, never feel dizzy or lose control. Each of them, at the end of his performance, stands facing the Murshed, bows to him and makes way for the next athlete.

Objectives of”Charkh Zadan”: To improve moral & ethical behavior. To improve neuromuscular coordination & Adaptation. To improve agility. To Improving Foot Anaerobic power.
www.zurkhaneh.com zurkhaneh@gmail.com

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:35 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

PAA ZADAN,RHYTHMIC WARM UP EXERCISES FOOT AND LEG MOVEMENTS

In the beginning and during the Zurkhaneh exercises, athletes perform foot and leg movements, which consist of small jumps and quick and short turns accompanied by hand and ann movements.

These are performed as a kind of wann up for subsequent exercises and are also aimed at strengthening the legs and the rest of the body. The same exercises are used for cooling down and active recovery after the program. Different kinds of these rhythmic movements are utilized m groups of athletes.

Objectives: To improve moral & ethical behavior To improve the cardio-respiratory function To improve the neuromuscular coordmation To improve the blood circulation

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:29 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

MEEL GEREFTAN,TURNING THE MEEL -Indian Club

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:25 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

SHENA RAFTAN,PUSH-UPS

After “Sang Gereftan” & “Paa Zadan” is done, the athletes engage in push-ups. They form as large a circle as the Zurkhaneh pit can hold and with their backs to the wall and their legs wide open, they bend down and support their weight on their hands which they have placed on the push-up board that is approximately 50 -75 cm length & 10 centimeters thick with two little legs .

The most senior athlete engages in this performance m the center of the pit while the leader of the group begins and conducts the pushing-up movements of the group. In this exercise the athletes support their weight with their hands and antis while they lower and raise their bodies to and from the push-up boards.

The push-up movements have different styles & like various other athletic actions in Zurkhaneh, are accompanied by drum-beating and chanting performed by the Murshed. After push-up actions, the athletes stand and engage in movements mtended to strengthen the legs, waist, back and the neck.

Objectives of “Shena Raftan”: To improve moral & ethical behaviot To improve the strength of the: Triceps , Pectoralis major & minor, shoulder girdle muscles , extensors of neck, quadriceps & rectus Abdominous.

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:23 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

SANG GEREFTAN,SHIELD LIFTING

The athletes, after stretching warm up, start the skill of” Sang Gereftan” .The Sang consists of two rectangular-shaped pieces of hard wood each weighting between 20 - 40 kilograms (depending on the age of the athlete) , the dimensions bemg 70-80 cm m width and 100-110 cm in length.

A handle is fixed to the middle of each Sang so that the athletes, while laying on their backs and turning from side to side, can rise and lower in turn, one hand and then the other. At times, they lift both of them at once, but in either case the Sang (Shield) should not touch the floor.

Some athletes are strong and fit enough to do the Sang-lifting exercise up to 117 times. In tournaments for youth and adults, the standard is 72 times maximum in seven minutes. Sang lifting is not accompanied by the beating of the drum; rather, the Murshed (mentor) chants poems to excite the athletes to action.

Objectives of Sang Gereftan: To improve moral & ethical behavior. To improve the strength of the Deltoid & Pectorahs major & minor, Triceps, Trapezes, neck flexors & rectus abdominous muscles.

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:13 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

SARDAM,ZANG,MURSHED

It was mentioned that Sardam is an elevated platform near the entrance of the Zurkhaneh. In area, it is about two or three square meters and is often built in the shape of a half-circle sofa raised as high as one meter from the floor.

A number of sportsmanship symbols are usually hung on the wall behind the seatmg place of the exercise leaders.

These include a sword, a shield, a coat of anns, a helmet,a leopard skin, bell and chain, some feathers, a push-up board, an Indian club, a Kabbadeh, a Sang, a wool fez, a Dervish belt, a battle- axe, a Kashkul (large cub suspended by a chain that is carried by a Dervish).

A bell suspended from a chain is used by the Murshed (leader) to signal both the beginning and end of various athletic exercises and to announce the entry of dignitaries and distinguished sportsmen to the Zurkhaneh.

By beating on a drum and chanting appropnate epic poems praising patriotism and the lineage of the Prophet Mohammad (PBUH), the Murshed hannonizes the movement of the athletes and conducts their training in the Zurkhaneh sport techniques.
www.zurkhaneh.com

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:12 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

The Birth Of Zurkhaneh

The exact date of Birth of Zurkhaneh is not clear; however, some researchers such as professor Edward Brown & Dr. Mehrdad Bahar heheve that according to some documents, it goes hack to 3000 years ago. Zurkhaneh, during times has been known as “Langar-gali”, “Talim-khaneh”, “Ebadat-khaneh” and “Varzesh-khaneh” where athletic training, wrestling and other ancient exercises were practiced.

As the country of Iran has been invaded several times during the last two millenniums, those Iranians who have had strong feelings for justice and independence have at these times gone underground and built several cellars whose only access was by a small door These cellars were used as headquarters by these patriots to train young people in the techniques of war in preparation for the day when they would be called upon to strike at their enemies and drive them out their country.

Many times the foreign invaders destroyed these cellars, which later came to be called Zurkhaneh, meaning houses of strength chivalry & generosity, but the natives continued to build others in different places.

Those who received training in the Zurkhanch were later divided into two groups: knights and sportsmen. The knights were engaged in an open struggle against the invaders until one of their leaders, a man called Yaghob Layth Saffari, succeeded in establishing an independent monarchy in Iran.

The sportsmen, by replacing traditional war weapons with instruments related to exercise that is by using a Sang (meaning stone but actually made of heavy wood) in place of a shield, an Indian club (known as Meel in Persian) in place of a mace and a Kabbadeh (a device made of iron in the shape of a bow) in place of an authentic bow, continued to pmctiee their physical exercises in the Zurkhaneh.

In the middle of the Zurkhaneh, there is an octagonal shaped pit about one meter deep and 20 square meters in diameter where the athletes perform their exercises. Near the entrance of the Zurkhaneh there is a raised dias, called Sardam, on which sits a person who is named Murshed, meaning leader or coordinator, who chants poems taken form the well known book of Shahnameh, book of kings.

Wearing a pair of short leather pants or wrapping a piece of cloth around their waist, the sportsmen of the Zurkhaneh begin their exercises. Here they learn the lessons of faimess, purity, courage, high human ideals and spiritual perfection along with the techniques of warfare. They were also taught to offer help where and when needed and to try to solve the problems of their fellow men. In the past, the sportsmen started their exercises m the Zurkhaneh at dawn and ended after sunrise.

Nowadays, however, they often begin after sunset. The sportsmen hold the Zurkhaneh pit in high esteem since it is the place of good and pure souls. Thus when they set foot in the pit or leave it, they kiss the floor as a token of their respect.

One should bear in mind that the Zurkhaneh exercises are graceful in more ways than one. It should not be forgotten that although one can observe the elegance of the athletic performances in Zurkhaneh, they are performed regularly by those interested in gaining physical and moral strength and they are by no means exercises reserved for special occasions.

The traditional athletic actions in Zurkhaneh start with prayers said by the Murshed and it comes to an end with the utterance of the word “Amen” by the sportsmen and the attendants.

www.zurkhaneh.com zurkhaneh@gmail.com

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:10 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

SPORTS IN ANCIENT IRAN

Sports and athletic exercises were among the most fundamental daily pursuits of the people in ancient Iran.

The society attached special to sportsmen who thanks to their physical strength and moral courage, defended their family and homeland against their enemies when the need arose.

They were welcomed everywhere with much enthusiasm, the people took much pride in their sportsmen and praised and admired them for their courageous deeds.

According to their religious teaching, the Zoroastrians in their prayers sought first the beauties of heaven and then physical strength and mental power They firmly believed in a healthy and powerful body.

The ancient Iranians attached spiritual meaning to their spoils activities which they modeled on their war weapons. Even the Mages (religious sages) while engaging in prayers in their temples held a mace in their hands, not unlike the Bntish bishops who hang sword on their belts.

Avesta, the sacred hook of the ancient religions of Iran glorifies the champions and sportsmen as much, if not more than does the saints and men of God. The older generation made arrangements for the ancient narratives and epics to be read to the young either from books or from those who had learned them from their elders.

This tradition has survived until today and outlived the rest of ages. Thus, even today, it can be observed that among the tribes and in the tea- houses storytelhng is practiced with the same enthusiasm as it was m bygone ages.

The extent to which the Iranians were interested in their heroes and champions is revealed, among other things, by the fact that in the Persian language there are over 30 words to label the concept of a hero or champion.

In ancient Iran, youths under 24 years of age received thorough training in the sport of their time which included miming, horsemanship, polo, dart thmwing, winsthng, boxing, archery, fencing, etc. They were taught under conditions of severe hardship so that when the need amse they could endure the adverse conditions of war such as hunger, tlurst, fatigue, heat, cold, etc.
www.zurkhaneh.com

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم آذر 1384ساعت 11:7 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

ورزش زورخانه؛ ميراث معنوي ايرانيان/بخش چهارم/ ورزش هاي زورخانه اي

پازدن(حركات موزون)

انجام حركات موزون يا به بيان جدي تر همان حركات پا، شامل پرشهاي كوچك وسريع بهمراه چرخشهاي كوتاه توسط حركات دست و بازو مي باشد. اين عمليات به نوعي به منظور گرم كردن و قوي نمودن پاها و همين طورساير اعضاي بدن انجام مي شود. اين حركت درحين كامل بودن، از ورزشكاري تا ورزشكارديگر، تنوع زيادي بهمراه خواهد داشت.

چهارنوع از پا زدن ها:

الف: پاي چپ و راست يا پاي اول.

ب: پاي چكشي يا جنگلي .

ج: پاي تبريزي اول و دوم.

د: پاي چپ و راست يا پاي آخر

چرخ زدن

چرخ زدن يكي از جذابترين، ظريفترين ومتفاوت ترين حركات ويژه زورخانه هاي ايران باستان است. جهت شروع حركت چرخ زدن ورزشكاران به شكل دايره و پشت به ديوار گود مي ايستند. جوانترين فرد ازميان ورزشكاران به وسط گودآمده وشروع به چرخيدن مي كند، ابتدا به آرامي چرخ مي زند و كم كم سرعت خود را تا حدي كه در توان دارد، بالا مي برد. دركنار وي دومين فرد جوان گروه شروع به چرخ زدن مي كند، سپس هركدام از ورزشكاران شروع به چرخ زدن در محل خود مي كنند. نهايتا پيرترين فرد گروه وارد عمل مي شود كه دراين زمان اين حركت خاص زورخانه اي به پايان مي رسد.
درهنگام اجراي عمل چرخ زدن ورزشكاران بازوان خود را از دو طرف چپ وراست بصورت كشيده نگه مي دارند ، اين حركت موجب مي شود تا با قرارگرفتن بازوان و قفسه سينه در ميانه ، خطي صاف همراه با صداي سرود و ضرب طبل تشكيل دهند. ورزشكاران در يك نقطه و يا در اطراف آن محل چرخ مي زنند.
هر ورزشكارنوع چرخش خاص خود را دارد كه برحسب نوع ضرب طبل مي باشد. دانستن اين موضوع جالب توجه است كه ورزشكاران پس از انجام عمليات چرخ زدن به مدت 15 دقيقه گيجي و عدم كنترل را هرگز احساس نمي كنند. هر كدام از پهلوانان پس از انجام حركت چرخ زدن روبه مرشد مي ايستد به وي تعظيم نموده وميدان را براي نمايش فرد بعدي خالي مي كند.

بيش از هفت نوع چرخ در زورخانه ها معمول است:

چرخ تيز (ساده)
چرخ چكشي
چرخ جنگلي
چرخ تك پر
چرخ سه پر
چرخ چمني
چرخ قجري

ميل گرفتن، گورگه يا گوارگه (چرخش چكش هندي)

ميل گرفتن اصلي ترين بخش از ورزش زورخانه است. گوارگه نوع تند حركت ميل ورزي است كه ميل ها در هر بار يك و نيم دور روي شانه چرخانده مي شوند اما در حركت چكشي ميل ها مستقيم به حركت در مي آيند. گوارگه به معني نوعي از طبل زدن سريع و تند نيز هست كه در اصل يك واژه مغولي است اما گورگه را به معني «گه برگه» نيز منظور كرده اند كه وجهي ندارد، ميل گرفتن با توجه به اشعار مناسب و ضرب شورانگيزي كه مرشد همراه آن مي كند يكي از وجد آور ترين حركات ورزشي زورخانه است.

گوارگه (Gavargah) به نظر نمي آيد كه واژه مفعولي باشد چون حركت ميل و بازگشت آن به حالت سر مچ و يا روي دوش از نظر ريتم بي شباهت به حالت رفت و برگشت گهوارهء اصفال شيرخوار نيست كه در قديم مادران بچه ها را در آن مي خواباندند و با تكان دادن آن، لالايي مي خواندند.

ميل بازي:

يعني عمليات شيرين كاري با ميل هاي كوچك، كه بسته به مهارت ورزشكار از دو تا چهار ميل را به كار مي گيرد. حركات ميل بازي شامل پرتاب ميل ها به بالا و گرفتن آنها، پرتاب و چرخيدن دور خود و گرفتن آنها و پرتاب ميل ها به بالا پشت سر هم و بازي كردن با ميل است كه به انواع حركات پرتاب از زير بغل از پشت سر حركت فرفره اي ميل و غيره مي باشد.

كباده زدن (كشش كباده )

كباده وسيله اي آهني است به شكل كمان و با وزن 10- 7 كيلوگرم و به ابعاد 5/1 – 1 متر .
به جاي سيم از يك زنجير بزرگ كه به ميله آهني نصب شده است استفاده مي شود وقتي ورزشكار كباده را از راست به چپ بالاي سر خود ميكشد زنجيرها در مقابل هم قرار گرفته و در برخورد با ميله فلزي صداي زيباي را به وجود مي آورد .

براي استفاده از كباده ورزشكار اهرم آهني را در دست راست خود گرفته و زنجير را در دست چپ خود نگه مي دارد و پس از بوسه زدن بر آن ، آنرا از راست به چپ و به العكس به حركت در مي آورد وقتي كه بازوي راست به سمت راست كشيده مي شود ، بازوي چپ بايد به سمت چپ در وضعيت خميده حركت نمايد به نحوي كه از آرنج تا مچ خطي افقي بالاي سر ورزشكار شكل گيرد . تركيب عكس آن بايد به گونه اي باشد تا وقتي دست چپ به سمت چپ كشيده مي شود دست راست بصورت خميده به طرف راست كشيده شود .
اين حركات با صداي طبل و شمارش مرشد توام مي باشند .

شنا رفتن

بعد از بلند كردن سنگ ، ورزشكاران سرگرم شنا رفتن مي شوند آنها با شكل گيري يك دايره بزرگ آنگونه كه در زورخانه تعبيه شده است به اندازه ظرفيت گود زورخانه در حالتي كه پشت آنها به ديوار گود و با پاهاي كاملا باز شكل مي گيرند .
به سمت پايين خم شده و وزن خود را روي دستانشان قرار مي دهند . دستهاي آنها روي تخته شنا قرار مي گيرد اين تخته ها تقريبا10 سانتي متر ضخامت دارد . پيشكسوت ترين ورزشكار در اجراي اين عمليات به مركز گود آمده و در حالي كه رهبريت گروه را به عهده دارد به اجراي عمليات شنا رفتن مي پردازد .
در اين حركت ورزشكاران وزن خود را با دستها و بازوان خود تحمل مي كنند ، بدين شكل كه بدن خود را بر روي تخته شنا در وضعيتهاي پايين _ بالا ، جلو و عقب به حركت در مي آورند .
حركت شنا همانند عمليات ورزشي متنوع ديگر در زورخانه با صداي طبل و آواز مرشد همراه مي باشد . پس از عمليات شنا ورزشكاران ايستاده و به حركت ديگري بمنظور قوي نمودن پاها ، كمر ، پشت و گردن خود مي پردازند .

الف) شناي كرسي:
دست ها اندكي بيش از عرض شانه روي تخته شنو مستقر مي شوند. پاها باز و كف پا نسبت به ساير شناها نزديك تر به دست ها قرار مي گيرد. در شناي كرسي بدن ورزشكار تغيير حالت نمي دهد فقط دست ها از آرنج تا شده و سينه را به تخته نزديك مي كنند.

ب) شناي دو شلاقه:
با ريتم تند تر انجام مي شود. بدن تغيير حالت مي دهد ابتدا در حالت كماني روي تخته شنا مستقر است، بعد سينه به طرف تخته شنا پرس مي شود آنگاه قوس در كمر انداخته و سر و سينه بالا آورده مي شود.

ج) شناي پيچ:
در اين شنا بعد از نزديك كردن سينه به تخته شنا روي بازوي چپ و بعد روي بازوي راست مي چرخد و به حالت اول برمي گردد. اجراي حركات شنا با شمارش و ضرب انجام مي شود، كه هر شنا ضرباهنگ خاص خود را دارد. حركات شنا، ميل گرفتن، خم گيري يا نرمش به طور دسته جمعي و با هدايت مياندار انجام مي شود.

سنگ گرفتن

سنگ كه در زورخانه آن را از چوب مي سازند نماد در قلعهء خيبر است. يادمان دلاوري و جوانمردي هاي شاه مردان و مقتداي پهلوانان و دلاوران حضرت امير المومنين علي عليه السلام و از جا كندن در قلعهء خيبر مي باشد.
تعداد سنگ ها يك جفت است و آن عبارت از صفحه اي بزرگ و چوبي شبيه سپر يا لنگه در قلعه هاي قديمي كه بالاي آن خميده و قوسي است و در وسط آن سوراخ و دستگيره اي قرار دارد كه ورزشكاران آن را مي گيرند و سنگ را به حركت در مي آورند، معمولا وزن هر جفت سنگ در زورخانه بين 20 تا 80 كيلوگرم مي باشد و طول و عرض آن هم معمولا 80 در 110 سانتي متر است.

سنگ گريري دو گونه است:

1) سنگ گريري تكي

2) سنگ گريري جفتي

در سنگ گيري حق تقدم با پيشكسوت و سادات است. ابتدا تعارفاتي در واگذاري حق تقدم صورت مي گيرد، ورزشكار به پشت روي زمين مي خوابد و سنگ ها را از بالاي سر به دست ورزشكار مي دهد و مرشد يا كسي ديگرهمراه با ريتم ضرب سرنوازي مرشد مي خواند:
دم به دم، قدم به قدم، بر يكه سوار عرب و عجم، زبده اولاد نبي آدم، يعني به نام احمد، محمود، ابوالقاسم، محمد و به عشق و ارادت و اجابت، بي حد و بي عدد صلوات.
ورزشكار بر روي يك پهلوي چپ مي غلتد و سنگ دست راست را بالا مي آورد و بعد به پهلوي راست مي گردد و سنگ دست چپ را بالا مي آورد.

سنگ گرفتن چون حركتي انفرادي، آهسته و دشوار است. با ضرب همراه نمي شود اما تعداد سنگ گيري شمرده مي شود. و اين شمارش كه معمولا با حسن ذوق و خردمندي و ظرافت خاص صورت مي گيرد كه و همراه با صنايع ردف و سجع و قافيه است، خود از زيباترين بخش هاي ادبيات زورخانه است.

نمونه هايي از شمارش حركات سنگ:
يزدان پاك.
خالق افلاك.
سبب ساز كل سبب .
چاره ساز بيچارگان.
پنج تن آل عبا.
شش طاق عرش خدا.
موسي كاظم.
غريب ارض توس.
نوح طوفان كربلا.
دهنده بي منت الله.
علي و يازده فرزندش همه بر حق.
جمال حجت خدا را صلوات.
بر ابن زياد لعنت.! حاضران جواب مي دهند:
بيش باد...!
چهارده معصوم پاك.
نيمه كلام الله.
گلدسته هاي طلا.
يكصد و بيست كمر بسته مولا.
خداي هجده نور عالم و آدم.
ختم بر شاه نعمت الله ولي.
در اينجا ضرب نواخته مي شود.
بر بي صفتان روزگار لعنت.
خدا يك است و دو نيست.
لعنت حق بر ابليس!
بر سيه دل لعنت.
چهار بيت گرفتن ماشاء الله.
خيبر گشا علي است.
اسدالله الغالب.
علي بن ابيطالب.
شير خدا !
روحي بفدا
سي ختم كلام الله
يك سي يا الله
يا محمد بن عبد الله
يا امير مؤمنان علي
ناز چهار ستون بدنت پهلوان !
ناز پنج پنجه قوچاقونت !
شش گوشه قبر شهيد,
امام هفتم
قبله هشتم، ضامن آهو امام رضا صلوات!
نوح نبي الله
چهل ختم انبياء را صلوات (صلوات بلند حضار)
محمد مصطفي
خديچه كبري
فاطمه زهرا
علي شير خدا
شهيد زهر جفا
كشته راه خدا
سقاي دشت كربلا
اكبر نوجوان
اصغر شيرخوار
پنجاه هزار بار جمال محمد و علي را بلند و بي حد و بي عدد صلوات (صلوات حضار)

اگر سنگ گرفتن ادامه داشته باشد شمارش از پنجاه به يك و مجدداً از يك به پنجاه ادامه مي يابد.

نمونه ديگر از شمارش و نيايش بهنگام سنگ گرفتن:
ماشاء الله، لا حول و لا قوت الا بالله العلي العظيم.
بسم الله الرحمن الرحيم.
بزرگ است خداي ابراهيم.
دو نيست خدا .
سبب ساز كل سبب، سيد كائنات.
چاره ساز بيچارگان، الله.
پنجه خيبر گشاي علي.
شش گوشه قبر حسين.
امام هفتم، محبوب ملك بغداد.
قبله هشتم يا امام رضا.!
نوح نبي الله.

علي ولي الله.
علي و يازده فرزندش بر حق.
جمال قائم آل محمد (ع) صلوات.
زياده باد دين نبي.
چهارده معصوم پاك.
نيمه كلام الله.
شانزده گلدسته طلا، مدفون بالمدينه يا رسول الله .
يكصد و هفده كمر بسته مولا.
خداي هجده هزار عالم و آدم.
ختم شاه نعمت الله ولي.
بيست، آقاي قنبر، علي است.!
يك بيست، لعنت خدا بر ابليس.!
دو بيست، ناز بازوي مردان عالم.
سه بيست، ناز سرو سينه مردان عالم.
چهار بيست، ناز چهار ستون بدنت.
!پنج بيست، ناز پنجه قوچاقت

شش بيست، شش ساق عرش مجيد.
هفت بيست، يا امام موسي كاظم.
هشت بيست، ثامن الحجج.
نه بيست، جواد العالمين.
سي جزء كلام الله.
از آدم و حوا.
دگر نبي الله.
شعيب حبيب الله.
يوسف و يعقوب.
پس خليل الله.
ملايك مقرب الله.

دگر ز جبرائيل
زصوت حضرت داوود
هم ز ميكائيل
يك چهل گرفتي ما شاءالله
دو چهل، محمد مصطفي
سه چهل، علي است شير خدا
چهار چهل،
پنج چهل، پنج تن آل عبا.
شش چهل، شهيد دشت بلا
هفت چهل، فرزند دلبند مولا
هشت چهل، كشته زهر جفا
نه چهل بر منصور دوانيقي لعنت !
پنجاه هزاربار ؛ جمال شست بند ديو، علي را صلوات !

مجموع شمارش سنگ گرفتن نبايد از 117 تجاوز كند، اگر به 117 رسيد در همانجا شمارش ختم مي شود و ادامه سنگ گرفتن مجددا از يك شروع مي شود.

دعا

دعا در آخر ورزش توسط مياندار انجام مي شود. در زير به نمونه اي از دعاي ورزشكاران در زورخانه اشاره شده است:
در حديث است كه: رسول خدا به هنگام دعا از خود شروع مي كرد و مي گفت: خدايا مرا و پدر و مادر مرا ببخش و هر آن را كه بر من حق دارد.

ورزشكاران حضار

مياندار

آمين !
آمين !
بيش باد !
بيش باد !
بيش باد !
بيش باد !
الهي آمين !
الهي آمين !
الهي آمين !
الهي آمين !
الهي آمين !
الهي آمين !

الهي آمين !
الهي آمين !
صلوات !
صلوات !

اول و آخر مردان عالم ختم به خير.
خداوند زحمات مرشدان را بر ما حلال كند.
بر ناپاك لعنت.
بر جنب و تارك الصلوت لعنت.
بر موذي و منافق لعنت.
بر كساني لعنت باد كه خدا و رسول آنها را لعنت كرده اند.
تيغ سرباز اسلام برا باشد.
دشمنش فنا باد.
سايه بزرگترها از سر ما كم نشود.
مرضاي اسلام هر كجا باشند شفا عنايت فرما.
قرباي اسلام هر كجا باشند در پناه امام زمان حفظ فرما.
آن كساني كه پيش از ما در اين مكان به راستي و درستي قدم گذاشته اند و اكنون سر به تيره تراب فرو برده اند خداوند روحشان را شاد فرمايد.
آن كساني كه حيات دارند و به راستي و دوستي در اين مكان مقدس قدم مي گذارند تمامشان را سربلند فرما.
به جمال خاتم انبياء محمد مصطفي صلوات.
به جمال شاه ولايت علي عليه السلام صلوات.
به هر دو نور پاك محمد و علي صلوات.

+ نوشته شده در دوشنبه چهاردهم آذر 1384ساعت 13:2 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

ورزش زورخانه؛ ميراث معنوي ايرانيان/بخش سوم/ وسايل زورخانه

وسايل زورخانه

ميل و كباده و سنگ ؛ نمادي از پهلواني و نشاني از ابزار رزم با اهريمن

قهرماني در ميان ايرانيان از گذشته ريشه در پهلواني و جوانمردي داشته است. قهرمان كشتي گير به هنگام ورود به تشك كشتي، هنگام برداشتن سنگين ترين وزنه ها يا ورود به زمين چهارگوش فوتبال و به هنگام بالا رفتن از سكوي افتخار خاك را مي بوسد و بعد وارد گود مقدس ورزش مي شود كه يكي از نشانه ها و قواعد ورزش باستاني است.
ورزش باستاني ايراني ريشه در اساطير كهن ايران از گذشته تا امروز دارد و به همين دليل است كه تمام حركات ورزشكاران و وسايلي كه از آن استفاده مي كند هر كدام نماد و نشانه اي از فرهنگ كهن ايران درروزهاي دور است.
تاريخ كشور ما تاريخ پهلواني ها و دلاوري ها و افتخارات پرشكوه انساني است كه در كنار فرهنگ چند هزار ساله ما شكل گرفته است. گذشته ما صحنه جنگ ميان خير و شر، خوبي و بدي، انديشه پاك و دروغ و صحنه نزاع ميان حق و باطل است. در آن ميانه آنچه پيروز است حكم لايزال الهي است. فرهنگ پهلواني ايران زمين از گذشته تا امروز همنشين با جوانمردي بوده است كه نمادش مهر خداي جنگ و عدالت است. تجسم ميترا _تنها تصوير ايزدي ايرانيان باستان _ به صورت مردي جنگي تصوير شده كه شاخ گاوي را در دست گرفت و آن را مقهور خود كرده است. در اسطوره ها آمده است ميثره يا ميتر اول از سنگي زاييده شد و به هنگام زاده شدن دشنه اي در دست داشت و با آن به جنگ خورشيد رفت و آن را فرو كشيد و نماد پهلواني شد. به همين دليل در كنار معابد مهري مكان هايي شبيه زورخانه هاي امروزي براي تربيت پسرهاي بالاي هفت سال ساخته مي شد.
با ظهور اسلام و تاكيد بر تربيت نظامي پسران موضوع ورزش كردن آنها جدي شد گفته مي شود زورخانه به شكل امروزي از قرن هفتم و پس از حمله مغول به وجود آمد. شهادت برخي از منابع پورياي ولي نخستين زورخانه را پايه گذاشت.
حدود دويست سال پيش زورخانه جايي بود كه مردان در آن ورزش مي كردند و بيشتر در كوچه پس كوچه هاي شهر ساخته مي شد. بام آن به شكل گنبد و كف آن گودتر از كوچه بود. در زورخانه كوتاه ساخته مي شد تا هنگامي كه فرد مي خواهد وارد شود به حالت تعظيم و احترام وارد شود.
شكل زورخانه دوار بود. يك دايره در مركز به نام گود زورخانه و سكوي نشستن مرشد و تماشاگران دور تا دور آن تعبيه مي شد. مرشد هنگام ورود يك فرد محترم و يا تازه وارد زنگ را به صدا در مي آورد. ورود كودكان و زنان به زورخانه ممنوع بود.
ورزشكاراران به همراه مياندار به وسط گود مي آمدند و حركات ورزشي انجام مي دادند. اسباب و آلات ورزش باستاني كه اكنون مرسوم و معمول است عبارتست از سنگ، تخته شنا، ميل و كباده. اين وسايل هركدام امروز نماد يك وسيله جنگي گذشته است كه در فرهنگ و سنت ايراني و شيعه به آن تاكيد شده بود: جنگاوري، تيراندازي، شنا

آداب و رسوم ورزش در گود:
در ورود به گود سادات، معمرين و پيشكسوتان، مقدم اند و در ايستادن در گود همين سنت رعايت مي شود كه ديگران به ترتيب كسوت در زيز دست سادات قرار مي گيرند. معمولا ورزش با ضرب مرشد و بيان الله الرحمن الرحيم يا شعري كه همين مضمون را داشته باشد شروع مي شود.

ميل يا گورگه:

ميل ابزار ورزشي است از چوب استوانه اي شكل مايل به بدنه مخروط كه از ده كيلو تا سي كيلو وزن دارد. شكل ميل تداعي كننده گرز است و قدمت آن به دوره هاي كهن مي رسد. چون ورزش زورخانه اي از رياضت هاي اهل فتوت بود از وسيله اي شبيه ميل براي ورزيده ساختن خود استفاده مي كردند. غلامرضا انصافپور پژوهشگر و مردم شناس در كتاب تاريخ و فرهنگ زورخانه معتقد است: اين وسيله گرز مانند متضمن معني مستعار نبرد با قواي اهريمن بود و همچنين چون برابر يشت (يكي از بخش هاي اوستا) 6 فقره 5 آمده كه گرز ميترا براي سركوبي اهريمن تقديس شده و بنا به نوشته مينوي خرد پهلوي باب 43 هم روش در هم شكستن قواي اهريمن با گرز توصيه شده است. به اين دليل به نظر مي آيد كه ميل در زورخانه با آن شعائر جوانمردي نمي تواند با چنان گذشته اي و آيين ها و هدف هاي معنوي بي ارتباط باشد.
اين ابزار ورزش كه در بدو پيدايش احتمالا شبيه گرز و از چوب و آهن ساخته شده بود براي پرورش بدن و مهارت در گرزكوبي به كار مي رفته است. ميل هاي چوبي كه اكنون نيز رواج دارد از چوب هاي سختي مانند نارون و گردو و ارژن و زبان گنجشك ساخته مي شود. در تومار افسانه پورياي ولي و گل كشتي ميرنجات كه هر دو به دوران صفويه باز مي گردد. از ميل زورخانه به شكل امروز نام برده شد.

پيش از آن نيز اوحدي در قرن ششم در بيتي از مخير گيران نام برده، كه نوعي ميل خاص بود.
ميل ها بر سه نوع بودند:

1) ميل بازي
2) گورگه
3) ميل سنگين

ميل بازي از ميل هاي ديگر كمي كوچك تر و دسته آن بلندتر است به علت سبكي براي شيرين كاري آن را به بالا پرت مي كردند.
گورگه: اين كلمه كه بر وزن فسرده تلفظ مي شود در گذشته نوعي ميل بازي بوده است ولي از چندين سال پيش به نوعي ميل كه سنگين تر از ميل بازي سبك است اطلاق مي شد.
ميل هاي سنگين نيز كه نوع سوم هستند ميل هايي بودند كه تنها ورزشكار روي شانه ها مي گذاشت و با حركات چرخشي آنها را مي گرداند.
براي بازي با ميل معمولا پس از پايان ورزش شنا هر كس ميل خود را برمي دارد و به آهنگ مرشد و هماهنگ با مياندار حركاتي را با ميل انجام مي دهند. پس از آن برخي از ورزشكاران به ميانه ميدان آمده و با حركات با ميل اصطلاحا شيرين كاري مي كنند.

كباده:

يكي ديگر از ابزارهاي ورزش باستاني كباده است. كباده كه شكلي از همان كمان جنگي است. اين وسيله در فرهنگ هاي فارسي به معناي كمان نرم و سست كه مخصوص مشق كمان كشيدن ضبط كرده اند. غلامرضا انصافپور به نقل از كتاب مينوي خرد معتقد است از اين كمان آمادگي يا كمان مشق براي جنگ با اهريمن ياد شده اصل و نسب دارد. در فرهنگ دهخدا از نوعي كمان مشقي براي قوي شدن كتف كمانداران نام مي برند. تصور مي رود كباده هاي اوليه به صورت و هيئت كباده هاي كنوني نبوده است. اكنون كباده ها را از آهن خالص مي سازند و تنه آن حالت فتري ندارد.
كمان هاي قديمي را از قطعات استخوان مي ساخته و روي آن را پي پيچ مي كرده اند و براي آن كه حالت فنري پيدا كند از روغني به نام روغن كمان استفاده مي كردند.
كباده هاي زورخانه قرن هاست كه به دو شكل است يكي بدنه اي كماني يا مقوس دارد كه آهنين و سنگين است و در مقابل براي حفظ تعادل زهي زنجيري و بلند به دو سر آن آويخته بودند. در زورخانه ها معمولا دو جور كباده وجود داشت يكي سبك براي تازه كارها و دوم سنگين براي ورزشكاران سابقه‌دار.
كباده زدن بر سه گونه بود:
1 _ يك طرفه كه بيشتر توسط تازه كارها انجام مي شد و حركت دادن كباده ميان يك طرف شانه تا بالاي سر است.
2 _ دو طرف كه توسط قهرمان ها و پيش كسوت ها زده مي شد و حركت كباده به راست و چپ از بالاي سر و باز كردن هر دو دست بود.
3 _ رو به روي سينه يا جلو رو‌ كه آن هم از عهده ورزشكاران سابقه دار بر مي آمد.
مرشد زورخانه براي كباده كشيدن ضرب خاصي را داشت اما تنها براي پيش كسوتان شمارش با آهنگ خاص بود.

سنگ:

اسبابي كه در حال حاضر به اسم سنگ در زورخانه متداول است دو قطعه تخته سنگ حجيم به شكل نعل كفش هاي قديمي است كه در قسمت بالاي آن مربع و در پايين منحني است و در وسط هر يك از سنگ ها سوراخ و دستگيره اي در نظر گرفته شده و در دو طرف دستگيره براي جلوگيري از خراش برداشتن دست ورزشكار قطعات نمد مي گذارند. سنگ هاي زورخانه وزن مشخصي ندارد وزن آن بستگي به اندازه و سليقه كسي كه آن را سفارش داده بود در نظر گرفته مي شد. ولي روي هم رفته هر يك 20 كيلو كمتر و 40 كيلو بيشتر نداشتند. سنگ زورخانه به گفته پژوهشگران همان سپر است و ورزشكاران براي قوي كردن بازو ها از آن استفاده مي كردند.
پهلوانان در هنگام سنگ گرفتن به پشت مي خوابيدند و دست ها را از بالاي سر به دستگيره سنگ مي رساندند و هر دو سنگ را يك دفعه از جاي خود حركت مي دادند و روي زمين به سمت راست و چپ مي غلطيدند و در هر بار غلطيدن دست مخالف به سمت بالا مي رفت.
در هنگام اين حركت مرشد بر خلاف ساير حركت ها براي كسي كه سنگ مي انداخت تعداد حركات او را با آداب خاص شمارش مي كرد. ترتيب شمردن سنگ از 1 شروع و به 50 ختم مي شد و دوباره از پنجاه به طور معكوس تا يك ادامه پيدا مي كرد. ولي اين شمارش نبايد از 117 تجاوز مي كرد. اگر ورزشكار از اين مقدار تجاوز مي كرد شمارنده سنگ شمارش را ختم و باز از عدد يك آغاز مي كرد. اين حد نصاب در شهرهاي مختلف تفاوت داشت.
شماره كردن سنگ داراي الفاظ و عبارت هاي مخصوصي كه غالبا آميخته با صنعت كنايه و استعاره بود، گفته مي شد. كسي كه شمارش را آغاز مي كرد قبلا با صداي بلند مي گفت: ماشاا... (احول ولا قوه الا بالله العلي العظيم بسم الله الرحمن الرحيم، يك به نام خدا _ دو نيت خدا _ سبب ساز كل سبب، چاره ساز بيچارگان، پنجه گشاي خيبرگشاي علي (ع) _ شش گوشه مرقد حسين (ع) امام هفتم، قبله هشتم يا امام رضا (ع)، نوح نبي، دهنده بي منت، الله. علي و يازده فرزندش جمال قائم صلوات، زياده باد دين نبي، چهارده معصوم پاك، نيمه كلام ا... شانزده گلدسته طلا، هفده كمر بسته مولي، خداي هجده هزار عالم، ختم شاه نعمت ا... ولي، بيست لعنت خدا بر ابليس ...

سنگ گريري دو گونه است:

1) سنگ گريري تكي

2) سنگ گريري جفتي

تخته شنا (شنو)

يكي ديگر از ورزش هايي كه در زورخانه برگزار مي شود ورزش شنا است. مرشد پس از خواندن سرنوازي ضربه اي به زنگ مي زند و طبل را با يك ضرب متوالي به صدا در مي آورد. ورزشكاران تخته هاي شنا را مقابل خود قرار داده و با هر دو دست روي تخته شنا قرار مي گيرند و با سرهاي برافراشته به تقليد از مياندار حركاتي را انجام مي دهند.

تخته شنا (شنو) تخته اي است پايه دار كه طولش به اندازه عرض شانه يا كمي بيشتر (حدود 60 تا 70 سانتي متر) و پهناي آن به اندازه پهناي كف دست است (حدود 8 سانتي متر) كه دو پايه كوتاه در زير آن را از زمين بالا نگه ميدارد، تخته شنا از وسايل اصلي ورزش زورخانه نيست كما اين كه بدون آن نيز مي توان با گذاشتن كف دست ها به روي زمين شنوهاي چهار گانه را انجام داد.
شنوهاي چهار گانه عبارتند از:
شناي كرسي
شناي دست و پا مقابل
شناي دوشلاقه
شناي پيچ است.

در ميان براي آغاز هر شنا مرشد زنگ را به سبك خاصي مي نوازد و با آهنگ هاي خاص ورزشكاران را هدايت مي كند. در زورخانه انواع ديگري نيز از شنو رفتن نيز صورت مي گيرد. كه بعضي ابداعي و برخي ديگر تفنني است.

دستگاه سردم و وسايل مرشد:

سردم محلي منزه و قابل احترام است كه مرشد بتواند با تسلط به فضاي گود مقدس رسم تشريفات و آداب تعارف هاي زورخانه اي را در حق مستمعين داخل و خارج ادا كند. چنين رسم است كه سردم را با پرهاي طاووس و قو زينت مي دهند. چون در روزگاران قديم اين قبيل پرها را جنگجويان و سرداران جنگي به كلاه خودهاي خود نصب مي كردند. نماي سكوي سردم را از سنگ مرمر و يا چوب گردو مي سازند و بر بالاي آن غرفه اي برپا مي دارند كه يك طاق نصرت زينت بخش آن است.

جاي مرشد در كنار در ورودي و نشيمنگاه او بر سكوي نسبتا مرتفعي است كه طاق هاي هلالي يا مربع شكل دارد كه يك يا چند زنگ به آن آويخته اند.

ضرب:
يا طبل مرشد شبيه تنبك ولي از جنس سفال است كه بر دهانه بزرگ آن پوست نازك دباغي شده، پوشانيده شده است.

پوشاك مرشد:
در گذشته نطعي يا لنگي بوده به روي پيژامه مي بسته اند و لنگي روي شانه ها مي انداختند. بوده اما امروزه غالباً با پيراهن ورزشي و شلوار بلند چرمي يا مخملي روي پشت دستگاه و سردم مي نشينند.

+ نوشته شده در دوشنبه چهاردهم آذر 1384ساعت 12:59 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

ورزش زورخانه؛ ميراث معنوي ايرانيان/بخش دوم/ ساختمان زورخانه

ساختمان زورخانه

شكل درون و برون زورخانه هاي قديم در توالي معماري دوران ساسانيان است. ورود به زورخانه از دري كوتاه (حدود 5/1 متر) و با دو يا چند پله از كف كوچه به پايين به كنار گود مي رسيد. گود زورخانه به صورت هشت ضلعي و از كف تا لبه حدود 70 تا 90 سانتيمتر و طول ان از هر سو از زاويه به زاويه حدود هشت متر است كه بيست نفر در آن ورزش مي كنند دور آن معمولاً چهار ايوانچه مانند حمام هاي قديم قرار دارد سقف زورخانه مدور و بلنداي آن تا 10 متر هم مي رسد. اما در زورخانه هاي كنوني تفاوت در اندازه ها و مصالح و شكل وجود دارد. در كنار در ورودي به محوطه زورخانه ,سردم يا جايگاه مرشد قرار دارد تا به ورود و خروج ورزشكاران مسلط باشد. شكل و نماي داخلي و خارجي ساختمان زورخانه ها به ويژه در گذشته به تكيه ها و خانقاه ها شباهت دارد بعد از ظهور اسلام زورخانه ها لنگرگاه ها خانقاه ها و تكيه ها مركز اقطاب اهل تصوف و مرجع پهلوانان و عياران پيرو اهل فتوت بوده است لذا مي توان گفت علت شباهت بناي زورخانه ها و تكيه ها و خانقاهها همين رابطه نزديك پهلوانان و اهل تصوف بوده است. ضمنا از نظر معماري هم زورخانه ها شباهت بسياري از جهت پائين تر بودن از سطح زمين , آستانه ورودي كوتاه , سكوهاي زير پله و مسند پير طريقت يا مرشد داشته اند كه نمونه هاي بازمانده اين خانگاه ها گواه صادق بر آنند.

نماي بيروني زورخانه چهارگوش است با گنبد و يا گنبد گلدسته مانند كه محل ورود هوا و نور آفتاب از دريچه ها به درون زورخانه هاست. در ورودي زورخانه را عمد كوتاه مي سازند تا وارد شوندگان به احترام و به نشانه تواضع و فروتني سر فرود آورند. درست در زير سقف زورخانه و حدود 70 سانتي متر پايين تر از سطح زمين گود قرار دارد. از دور گود تا جايگاه تماشاگران حدود 5/1 تا 2 متر فاصله است و ارتفاع از كف گود تا بالاي گلدسته نزديك به 10 متر مي رسد. گود زورخانه را متناسب با وسعت فضاي زورخانه به صورت پنج ضلعي، شش ضلعي و يا هشت ضلعي مي سازند . و اصولا گود مقدس در زورخانه هايي كه بر اساس معماري صحيح و با آگاهي از پيشينه ايي ورزشخانه سنتي و باستاني درست شده باشند بايد هشت ضلعي باشد و همچنين نورگرهاي طاق گنبد فراز گود نيز يا هشت روزنه داشته اند و يا بصورت ستاره هشت پر با شيشه هاي ضخيم ساخته مي شده است. نقش ستاره هشت پر از معماري كهن و سنتي ايران به شمسه (خورشيدي) مشهور است و آن نشانه خورشيد يعني منشاء حيات انسان است كه ايرانيان باستان در روزگاران كهن خورشيد را به عنوان منشاء و منبع اصلي حيات انسان ستايش مي كرده اند. نام ديگر خورشيد "مهر" است كه در زبان پهلوي به آن ميثرا (Mithra) مي گويند و مهرپرستان هنوز هم در اكناف جهان هستند . و اين هشت گوشه گود و يا هشت كنج آن نشان مهر است كه در طي ساليان متمادي سينه به سينه و نفس به نفس به نسل امروز رسده است . در فرهنگ ايران كهن معماران اصل مسلم داشتند كه به معمار مي گويد: "نور دختر خداست ؛ دست دختر خدا را بگير و در خانه اي كه مي سازي او بگردان" و قطر آن حداكثر 10 متر و ارتفاع آن معمولا 90 سانتيمتر است. از آنجا كه گود محل اصلي ورزش است و ورزشكاران زورخانه پا برهنه در گود ورزش مي كنند ترتيبي مي دهند كه كف گود نرم باشد. در گذشته كف گود بوته هاي صحرايي خشك قرار مي دادند و روي آن به قدر كافي خاك نرم مي ريختند تا پس از آب پاشي و پا خوردن حالتي نرم و فنري داشته باشد.

+ نوشته شده در دوشنبه چهاردهم آذر 1384ساعت 12:55 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

ورزش زورخانه؛ ميراث معنوي ايرانيان/بخش اول/ ورزش در ايران باستان

ورزش در ايران باستان

     ورزش وانجام حركات پهلواني جز فعاليتهاي اصلي روزمره ايرانيان در دوران باستان بوده است. جامعه آن زمان ارزش خاصي براي ورزشكاراني قائل مي شد كه براي قدرت بدني وشجاعت روحي كه دراختيار داشتند، شكرگزاربوده اند. پهلوانان درصورت نياز ازخانواده و سرزمين خود در برابر دشمنان دفاع مي كردند. اين پهلوانان با تشويق زائدالوصف همگان براي ورزش، قهرماني وقدرت خودروبرو مي شدند.
     طبق آموزش مذهبي آنها، مردان زورخانه در نيايش خود ابتدا زيبايي بهشت را مي ستودند وسپس قدرت بدني و فكري خود را از خداوند خواستار مي شدند.
     آنها اعتقاد راسخ به بدن سالم و نيرومند داشتند. ايرانيان باستان به فعاليتهاي ورزشي خود، كه بر الگوي سلاحهاي جنگي شان تاثير گذاربوده است، روح معنوي مي دادند.
    حتي در حين مجيزخواني (استعاره هاي مذهبي) درزمان نيايش در معابد خود گرزي دردستان خود نگه مي داشتند همانند اسقف بريتانيايي، كه روي كمربند خودشمشير مي آويختند،"اوستا". كتاب مقدس مذهبي قديم ايران تاحدزيادي مشوق قهرمانان وورزشكاران بوده است وازآنان تجليل و ستايش بعمل مي آورد، درست همانند آنكه مردان بزرگ درمقابل خدايان خود عبادت مي نمودند. نسل قديمي تر مي بايست هماهنگي هايي در زمينه حكايات باستاني و يا اشعار حماسي اي بوجود آورد كه مقرر است براي جوانان از روي كتابهاي برجامانده ويا آنهايي كه از نسلهاي پيشين خود آموخته بودند، خوانده شود. اين سنت تا امروز باقي مانده وقرون زيادي را تجربه نموده است. امروزه حتي مشهوداست كه بين قبايل ودرقهوه خانه هاداستان گويي با همان شور وذوق مشابه قرنهاي پيش، اجرا مي شود.
      با توجه به اين حقيقت كه در زبان فارسي ايران باستان بيش از 30 لغت در ارتباط با مفاهيم قهرمان و پهلوان وجود دارد ، ميزان علاقه وافرايرانيان به قهرمانان وپهلوانان مسلم وآشكارا مي گردد. جوانان زير24 سال آموزش تكميلي مرتبط با ورزش را درزمان خود فرا مي گيرند، اين ورزشها عبارتند از: دو، سواركاري، چوگان، پرتاب دارت، كشتي، بوكس، تيروكمان، شمشيربازي و... . اين فنون تحت شرايط بسيارسخت آموزش داده مي شد تا بتوانند در زمان نيازشرايط سخت ، ناسازگاري ها ومشكلات ناشي از جنگ از قبيل گرسنگي، تشنگي، كوفتگي ،گرما، سرما و ... را تحمل نمايند.

+ نوشته شده در یکشنبه سیزدهم آذر 1384ساعت 18:2 توسط فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای |

ورزش های زورخانه ای میراث معنوی ایرانیان

استاد دكتر جابر عناصري: حماسه خواني در ورزش زورخانه

Iran’s Neighbors Open Zurkhanehs

Zurkhaneh, reminder of legendary times

Zurkhaneh, Venue of Physical and Ethical Training

NIAYESH, PRAYING

Koshti Gereftan,HEROIC WRESTLING

KABBADEH ZADAN,PULLING KABBADEH

CHARKH ZADAN,WHIRLING

PAA ZADAN,RHYTHMIC WARM UP EXERCISES FOOT AND LEG MOVEMENTS

MEEL GEREFTAN,TURNING THE MEEL -Indian Club

SHENA RAFTAN,PUSH-UPS

SANG GEREFTAN,SHIELD LIFTING

SARDAM,ZANG,MURSHED

The Birth Of Zurkhaneh

SPORTS IN ANCIENT IRAN

ورزش زورخانه؛ ميراث معنوي ايرانيان/بخش چهارم/ ورزش هاي زورخانه اي

ورزش زورخانه؛ ميراث معنوي ايرانيان/بخش سوم/ وسايل زورخانه

ورزش زورخانه؛ ميراث معنوي ايرانيان/بخش دوم/ ساختمان زورخانه

ورزش زورخانه؛ ميراث معنوي ايرانيان/بخش اول/ ورزش در ايران باستان

پیوندهای روزانه

نوشته های پیشین

آرشیو موضوعی

پیوندها